Waterlabyrinth – helofytenfilter

WANNEER:
2006 – 2012

WAAR:
Tilburg, NL

MET:
Irene Fortuyn, Arjan Karssen

VRAAG:
Waterschap de Dommel en Gemeente Tilburg

PROJECTLEIDER:
Rob van de Boomen, (Witteveen en Bos)

WAT:
Ontwerp van helofytenfilter voor waterzuiveringsinstallatie Moerenburg in Tilburg.
Het helofytensysteem wordt behalve een waterzuivering ook de entrée naar het nationaal landschapspark het Groene Woud.
Het ontwerp is gebaseerd op de aard van de reiniging van water in een helofytensysteem; het alchemistische principe van transformatie in de tijd.
Een wandeling over de labyrintische dijk door het filter en een bezoek aan het waterpaviljoen beoogt een ervaring te zijn die deze transformatie voelbaar maakt.
Het pad loopt over een dijk naar het waterpaviljoen. In de betonnen wand van het paviljoen is een tekst gegoten die over de ontwikkeling van het rioolstelsel van Tilburg Noord en haar waterloop vertelt. Bruggen, duikers en pompen, nodig om het water in beweging te houden, zijn zo uitgewerkt dat de principes ervan inzichtelijk worden.
Het ontwerp (plan 2) is voorafgegaan door een ander ontwerp (plan 1)

 

PLAN 2
helofietenfilter met waterpaviljoen

Definitief ontwerp helofietenfilter met waterpaviljoen, voor de waterzuiveringsinstallatie Moerenburg in Tilburg. Ontwerp gemaakt in opdracht van Waterschap de Dommel in samenwerking met de Gemeente Tilburg. Het helofietensysteem wordt behalve een waterzuivering ook de entrée naar het nationaal landschap het Groene Woud. De basis van het ontwerp is de verbinding van de hoekpunten van het uiteindelijke helofietenfilter en waterpark. Deze vreemdvormige historisch gegroeide kavel krijgt in dit plan een evidentie. De verbinding van de hoekpunten, waarop de invulling van het plan gebaseerd is, blijft leidend in de uitwerking van de plannen. De rietlijnen en de vorm van het waterpaviljoen zijn allemaal gebaseerd op en afgeleid van deze verbindingen.

In het plan is gezocht naar een balans tussen een eenvoudige en heldere inrichting van paden en randen, zowel in opzet als materialisering waardoor er middelen blijven om een speciale ervaringsplek in het plan te realiseren, het waterpaviljoen.
Het gebied wordt water met een bodem op +10.50m doorsneden met rietlijnen op onderwaterdijken van 10.50 m hoog; een eiland met paviljoen op een hoogte van 14.00 m.; een pad naar het eiland en tussen waterpark en helofietenfilter van 12:00 m hoog. Het basiswaterniveau is 10.70 m. Bij vulling max waterniveau van 11.70 m.

Het waterpaviljoen is van twee oevers bereikbaar over een verhoogd pad met stepstones op een dijk. Aan weerszijden van het verhoogde pad is op de dijk een ruimte van een meter opgenomen 80 cm onder het pad als valbescherming. Op deze dijk groeit riet.
Het pad verbind twee oevers met het paviljoen en maakt het lopen van een rondje langs en door het helofietenfilter en -toekomstig- waterpark mogelijk. Aan de kant van de visvijver is een pad dat de weg langs het kanaal met het waterpaviljoen verbindt. Het toekomstig waterpark en het helofietenfilter worden gescheiden door een dam met daarop een verhoogd pad met step-stones, eenzelfde pad als naar het waterpaviljoen. Bij dit pad is aan de helofietenfilterkant wel een reling opgenomen omdat daar geen verhoogde dijk met riet komt, maar een onderwaterdijk. vanaf deze dam is een vrij zicht over het water naar het paviljoen.

Het toekomstig waterparkdeel van het plan aan de andere kant van de dam wordt voorlopig ingericht met rietvelden gekruist door twee beloopbare graspaden. Het paviljoen ligt op een verhoogd eiland (+14 meter) en is bereikbaar over een stepstonepad. Vanaf het stepstonepad kan de heuvel beklommen worden (2 meter omhoog) tot aan de waterbak waar het paviljoen in ligt. In de waterbak (40cm diep) liggen stepstoens waarovergelopen kan worden tot in het paviljoen. Het paviljoen bestaat uit twee wanden van beton, waar teksten in zijn gegoten die verwijzen naar de geschiedenis van de waterzuivering in Tilburg en ook naar de oorspong van het water dat daar in het filter gebufferd en gereinigd wordt.

Op de wanden ligt een gekruiste open pergola constuctie. Aan de wanden is een bank bevestigd van hout met daarop houten kwart cirkel steunen/kussens. In het paviljoen is een van de steppingstones een boombak waar een acer gedacht is. Eén decoratief boompje dat sterk is van vorm en kleur. Het water in het bassin waarin het paviljoen staat wordt steeds rondgepompt en langzaam ververst. In het paviljoen is ook een kraan, waar drinkwater getapt kan worden. Het idee van het paviljoen is een verstilde plek, waar vanuit gekeken kan worden en waarnaar gekeken kan worden, een plek die aandacht vraagt én inzicht geeft in dat zo vanzelfsprekende schone water.

 


PLAN
niet uitgevoerd ontwerp