Atlas Almere

TENTOONSTELLING:
Teamwork, september 2009- maart 2010

WAAR:
Museum de Paviljoens Almere

MET:
Irene Fortuyn, Arjan Karssen, Arno Vriends, Annechien van Litsenberg

WAT:
De tentoonstelling TEAMWORK toont de visies van Ketter & Co, Hans Venhuizen en Artgeneering op Almere Kustzone. Deze visies worden samen met de voorstellen van de marktpartijen Vesteda, BPF Bouwinvest en Amvest getoond in de Paviljoens in Almere.
Ketter & Co pleit ervoor de Kustzone van Almere zélf als referentiekader voor de ontwikkelingen te nemen. Het nieuwe stadsdeel zou geënt kunnen worden op het unieke van deze stad. Hiervoor heeft Ketter & Co het idee “Almere” op drie manieren ontleedt. In de Cityscape Almere (2008), Atlas Almere (2008) en het Schetsboek Almere (2008)

 

 

ALMERE STELLINGEN

1. Het is fijn om Almere te zijn
Almere heeft een specifieke stedelijke cultuur. Deze heeft zich de afgelopen 30 jaar ontwikkeld op basis van het ingenieurs-technisch ontwerp van de polder, de stedenbouwkundige methode van de meerkernige stad en bepaalde projecties met betrekking tot de sociaal-economische structuur.
In de nota Schaalsprong Almere 2030 wordt de ontwikkeling geschetst van een suburbane provinciestad naar een grootstedelijke metropool, wat zich laat vertalen naar een verdubbeling van het inwonertal.
De schaal van de verandering is daarmee aangegeven, de vraag is hoe deze vorm te geven. Almere is geen tabula rasa, maar een plaats met een eigen geschiedenis en specifieke stedelijke en ruimtelijke kwaliteiten, inclusief de leegte. Dit specifieke karakter kan zichtbaar worden gemaakt en als referentie voor het ontwerp fungeren.

2. Het is fijn om een dijk te zijn
De ‘Kustzone’ is het te ontwikkelen plangebied in het westelijk gedeelte van Almere. De dijk in dit plangebied vertoont een knik. Het maakt de ontwerp-praktijk van de ingenieurs en daarmee de polder als specifiek fenomeen van het Nederlandse delta-landschap zichtbaar.
Centraal in de structuurvisie van Mecanoo Architecten staat de dijk, die het gebied aan een kant begrenst. Hierdoor ontstaat een nieuwe stedelijke kwaliteit: niet zozeer die van een ‘badplaats’, maar vooral die van een dubbele oriëntatie: de introverte blik naar de lagergelegen polder en het extraverte uitzicht naar de weidse horizon.

3. Het is fijn om Nederland te zijn
Het Nederlandse landschap is een cultuurlandschap bij uitstek, dat continu aan verandering onderhevig is. Het inpolderen is een techniek die hieraan vorm geeft en is mede bepalend voor het beeld van het landschap. Het kent dan ook een lange geschiedenis en de kennis is toegepast voor de ontwikkeling van delta-gebieden elders in de wereld. De huidige praktijk en noodzaak van herbestemming en herstructurering is specifiek voor Almere en Nederland, en kent tegelijkertijd een breder perspectief.

4. Het is fijn om een stake-holder te zijn
Specifiek voor de ontwikkeling van Almere is de ontwikkeling van deelgebieden door middel van diverse financieringsmodellen. Actueel is wat dat betreft het plangebied waar de toekomstige bewoners als directe opdrachtopgevers optreden. Voor de ‘Kustzone’ is het principe van de ‘stake-holder’ toegepast. Hierbij gaan diverse partijen een financieel samenwerkingsverband aan voor de ontwikkeling van het ontwerp tot en met het toekomstig functioneren van het gebied.
Deze directe relatie tussen financiering en ontwerp is specifiek voor Almere en bepalend voor de geschiedenis en de toekomst van de stedelijke cultuur.

5. Het is fijn om een boom in Almere te zijn
Kenmerkend voor het landschap van Almere is de verkaveling, het ‘grid’ van grote rechthoekige percelen dat zijn oorsprong heeft in de techniek van inpolderen. Dit ‘grid’ bepaalt de begrenzing van bossen, weilanden en stedelijke gebieden. En waar in de bebouwing gezocht wordt naar een contrabeweging in het stedenbouwkundig plan, zo is voor het ontwerp van de buitenruimte juist de schaal van de uitgestrektheid kenmerkend.
Specifiek voor het landschap is tevens dat alles voortkomt uit een ontwerp, een cultuurlandschap uit principe. Een wandeling door een bos kent de fysieke ervaring van natuur, totdat het besef zich opdringt dat alle bomen even lang staan te groeien. Het bos, de weilanden, de stad: het landschap is een compositie van ontworpen en nog te ontwerpen scenario’s. Zelfs het perceel met opgespoten zand is onderdeel van de fysiek realiteit, en van de stedelijke cultuur van Almere.

6. Het is fijn om een Ketter te zijn
Ketter & Co richt zich op het onderzoeken naar alternatieven voor de huidige ontwerppraktijk voor kunst en de openbare ruimte. Niet de begrenzing van het esthetische object of die van het ontwerp als projectie, uitgangspunt is steeds het zichtbaar maken van ‘het beeld’ van een plaats.
In het geval van de ‘Kustzone’ was dan ook niet het punt van vertrek het scenario van de badplaats, maar het onderzoek naar wat kenmerkend is voor de stedelijke cultuur van Almere. Het denken dat zich ontwikkelt vanuit de fysieke verhouding tot een specifieke plaats. De dynamiek van de grootschalige verandering die ook de historische ondergrond bloot legt. Het is dit ‘beeld’ waardoor het actuele ontwerp een relatie kan construeren tussen de geschiedenis en de toekomst, en zo de verandering van de stedelijke cultuur kan verankeren.

7. Het is fijn om niet ontworpen te zijn

Leave a Reply